oktober 2009


Dag Mama,

ik heb net naar het Pink Ribbon Gala gekeken,
dat ging dit jaar over vrouwen die borstkanker hebben overleefd.
Mama, ik heb het ook overleefd.
Ik ben bijna vier jaar verder en ik voel dat ik het heb overleefd.
Misschien heb ik ongelijk, maar ik durf nu hardop te zeggen wat ik voel, en ik ben niet meer bang dat ik daarmee de goden verzoek. Ik zag het programma en voelde dat ik bij de overlevenden hoor. Ik voel het leven weer dichtbij en ik denk weer aan de toekomst. In mijn gedachten zie ik J. volwassen worden met mij erbij, zie ik mijzelf oud worden met E.. Eigenlijk ben ik vier jaar weggeweest van het leven zoals ik het kende, ik kende mijzelf niet meer.
Ik heb veel gevochten, gepraat, mijn hoofd opgehouden, ontkend, gehuild, gerouwd, ontmoet, gedaan alsof, afgesloten, gepiekerd,verdoofd, onderzocht, gepreekt, angst gehad. Keihard gewerkt om deze tijd door te komen en te merken dat het mogelijk is naar mezelf terug te keren.
Het lijkt alsof de afgelopen jaren een rottijd was waarvan het enige nut is dat ik eruit zou komen, maar dat blijkt niet zo te zijn. Juist nu kan ik het veel beter naar waarde schatten.
Ik heb geworsteld en ben boven gekomen. De tijd dat ik hoopte terug te kunnen kijken breekt nu pas aan. Het is een groot besef. Opluchting. Vreugde. Zin in de toekomst. Investeren in plezier.
Zomaar, niet om de angst voor de kanker en de dood op afstand te houden.
Tijdens de behandeling kon ik veel schrijven en zeggen. Daarna werd het minder. Er was geen houvast, alleen het besef van investering in een hopelijk teruggewonnen leven en wat ik daarvoor moest inleveren. Het voelde aan zoals oorlog moet aanvoelen. Bereid zijn heftige akkoordjes te maken met de dood. Verwarring, verlies.
Mijn borst, mijn vruchtbaarheid, mijn jeugd, mijn haar, mijn waardigheid, mijn normaliteit inleveren.
In een context als kanker deed ik dat zonder meer. Dat deed ik uit verlangen tot leven; hoeveel waardevoller is leven niet?
Maar ook omdat ik dissocieerde van mijn emoties, kennelijk noodzakelijk toen er een oorlog in mijn lichaam moest worden uitgevochten.
En toen won ik. Waarschijnlijk.
En door dat woord waarschijnlijk knalde ik tegen een plafond.
Dóórleven (waarschijnlijk). Klaar met alle acute behandelingen (waarschijnlijk).
Weer normaal functioneren en ouder worden (waarschijnlijk).

Getuurd heb ik, tientallen keren naar berichten en statistieken wat mijn overlevingskansen waren.
Kwaad en verdrietig was ik toen mijn vruchtbaarheid en mijn vrouwelijke hormonen verbande naar het verleden. Absurd gevoel, ik maakte de keus vrijwillig in het volle besef van de consequenties. Ik moest de consequenties alleen nog wel ondergaan en ze een plaats zien te geven.
Bij tijd en wijle woedend op mijn eenzaamheid en het onbegrip van de omgeving.
Mijzelf niet snappen, mijzelf op de verkeerde momenten en op verkeerde manieren de ruimte geven.
“Het vallen is niets, maar het neerkomen, hè?” citaat van Lambik uit 'Suske en Wiske'


Waar was mijn innerlijke kracht gebleven? Waar zijn mijn (kleine) overwinningen? Ze vielen niet op en wogen niet op tegen de allesoverheersende doodsangst. Vaak vluchtte ik weg, dronk om de verwarring en de pijn niet te hoeven voelen.
Ik was zoek.
Ik had weer een bos haar, was inmiddels getrouwd, was verhuisd en woonde samen, was allang weer aan het werk, zelfs een reconstructie laten doen, was weer een normale moeder, ik was weer opgegaan in de normaliteit. Maar ik was kwijt. Vanbinnen was ik kwijt.

Ik leerde dat niets voorspelbaar is.
Ik vind dat een zegen en een vloek.
Je weet werkelijk niet als je ’s ochtends opstaat waar je zult eindigen die dag.
Ik zag dat terug in veel kleine en grote gebeurtenissen in mijn (dagelijks) leven.
Van een onverwachte ontmoeting of uitnodiging waardoor je een heel andere dag hebt dan gepland, tot en met de dood van familie en vrienden, sommige verwacht en sommige onverwacht.
Soms was ik flegmatiek, maar wat een ONRUST! Ik had geen aannames meer waarop ik kon leunen.
Pijn van anderen kwam veel harder binnen en was ook veel meer ontwrichtend dan daarvoor.
Dan waren er nog de dierbaren, vrienden, sociale contacten.
Er werd van me verwacht dat ik nu wel zo langzamerhand klaar was met die kanker van me.
Er waren gebeurtenissen bij anderen die (mee) geleefd moesten worden. Hoe vaak heb ik niet in stilte bekneld gezeten tussen dát en er (nog) geen ruimte voor hebben? Dat is aan de buitenwereld namelijk onverkoopbaar, zeggen dat de ruimte er zelfs na pak en beet twee-en-een-half jaar er nóg niet is, kennelijk. Waarom? Dat weet ik zelf ook niet precies…
Ik weet alleen dat ik de sfeer niet moest bederven…
Ik kon me terugtrekken, of een hekel aan mezelf krijgen, of alles met kanker vermijden, of ik kon dat allemaal niet doen. Ik denk dat ik het allemaal zo’n beetje afwisselde. Het was in ieder geval nooit comfortabel kan ik je verzekeren.

Wat ik je al eerder schreef, gelukkig had ik mijn lotjes, de Amazones. Tijdens en vlak na de behandelingen een heerlijk warm bad. Betrokken waren we naar elkaar, enthousiast was ik door deze vorm van (zelf) hulp.
Ik voelde me niet eenzaam bij hen, ze gaven (en geven) me ook een gevoel van erkenning en trots die ik in mijn eentje nooit voor mezelf had kunnen opbrengen.
Dat mijn emoties ergens aanhaakten en gespiegeld werden, wat een behoefte had ik daaraan en dat kon daar zo goed!
Totdat het gaat schuren.
Bovenal, de dood van één van hen. Van te voren denk je dat je dat redelijk aan zult kunnen, maar het blijkt een klap van jewelste als het gebeurt.
Twee stappen vooruit , eentje terug heet dat geloof ik.
Ook de komst van zóveel nieuwe Amadinnen, enerzijds heel blij trots en dankbaar dat ze ons vinden, anderzijds verward omdat ik al verder was en ik de tijd van mijn behandelingen graag wilde achterlaten. Opluchting, zij vinden elkaar en gaan hand in hand verder. Maar ik kon mijn fase van dat moment met geen mogelijkheid onder woorden brengen. Voelde me vervreemd, zelfs van de Amazones…
Uiteindelijk maakte ik met een aantal van hen theater over borstkanker. Zwaar, maar de moeite waard; een terugkomst en afsluiting tegelijkertijd.
Ik ben nooit zo goed in afscheid nemen… bovendien blijven ze altijd in mijn hart en volg ik ze van tijd tot tijd, echter mijn kwetsbaarheid in acht nemend.

Mijn goeie zet: mijn reconstructie. Winst, een nepborst die er van buiten uitziet als echt, geweldig!
Daarmee geef ik mijzelf een groot geschenk: een afsluiting van de behandelingen en een vereenvoudiging van mijn dagelijks leven, en brug naar de toekomst waarin borstkanker een afgesloten hoofdstuk gaat worden. De eerste voorzet op de verwachting van een schone toekomst.
Ik was trots op mijn moed en optimisme!
Ik schrok van de heftigheid van de operatie, zwaarder dan de amputatie, nooit aan gedacht, heel naïef, terwijl de LD-flap nog niet eens de zwaarste variant reconstructie is en ik gewoon in mijn eigen woonplaats behandeld kon worden. Ironie; ik het ziekenhuis ben ik me zo langzaamaan op een bepaalde manier thuis gaan voelen. Meer zoals bij de Amazones.
Jammer, de operatie was niet helemaal gelukt: de prothese is veel te klein. Heel jammer. Ik weet meteen al dat ik opnieuw onder het mes zal moeten. Dat heeft uiteindelijk een jaar geduurd, een jaar waarin ik noodgedwongen met een half decolleté rondloop. Helaas werd het een voorzet met een verkeerd been en leefde ik dat jaar tussen die twee operaties met een nog zichtbaarder afwijking dan toen ik mijn plakprothese nog aan kon. Symbool voor het niemandsland waarin ik zat.


Ik heb veel gelezen, gepraat en geleerd over borstkanker, daarin heb ik enorm mijn voordeel kunnen doen tijdens de behandelingen. Na die tijd: Wat moet ik met die kennis?
Totdat:
Je weet dat papa al langer prostaatkanker heeft waar hij de afgelopen jaren succesvol tegen is behandeld. De kanker begint echter immuun te raken en ik kan papa en M. nu helpen met mijn verworven kennis en ervaring ; als ze een afspraak hebben met de oncoloog ga ik nu mee.
Het geeft mij en Pa en M. rust dat ik zoveel over de kanker heb geleerd en goed kan inschatten waar we staan met Pa’s ziekte. Zo zie je maar..

En dan mijn moederschap. J. heeft het een tijdje heel moeilijk gehad. Ik ben toch wel flink geschrokken van wat zij meekreeg van de ziekte en de behandelingen. Ik heb zo mijn stinkende best gedaan haar te beschermen tegen de zwaarte daarvan! Ik heb zo moeten vechten tegen mijn eigen doodsangst als moeder van haar! Elke dag die hel van angst en elke dat dag wegredeneren of domweg gewelddadig wegduwen , zodat mijn angst niet doorsijpelde naar haar!
En het verdriet dat ik daardoor voelde. De verwarring ook; zag ik háár of zag ik mijzelf terug als moederloos kind?
Ik heb toen vaak aan je gedacht, ik weet wat je moet hebben gevoeld. Heb je daarom zo lang hoop gehouden, tegen beter weten in? Omdat het alternatief onverdraaglijk is?
Door jouw dood en de pijn en schade die het mij heeft gegeven was ik voordurend vanbinnen in paniek. Ik zou de herhaling van zetten niet kunnen verdragen. J. is het beste wat ik in deze wereld heb gedaan, dit geweldige leventje mocht niet een knak krijgen van mijn overlijden.
Het legde me lam maar het gaf me kracht tegelijkertijd. Het dwong me naar voren te blijven kijken en uit te gaan van een gunstige uitkomst.
Mijn verhouding met jou veranderde. Jij werd van moeder, die ik inmiddels had overleefd, ineens een lotgenote, of ik van jou, ik weet het niet precies. Een vreemde gelijkwaardigheid ontstond, die waarschijnlijk bij jouw leven zou zijn gebeurd toen ik moeder werd. In dat opzicht werden er verschillen duidelijk. Ik had J. al langer gekend dan jij mij. En ik kon genezen.
Daarin lag de kiem voor afstand tot jou. De afstand werd groter toen ik radicaal in de overgang moest. Jij kon niet meer als voorbeeld dienen; ik begaf me op nieuw terrein.
Jouw dood ging verder van me af staan, in volle bewustzijn dit keer. Ik was er vreemd blij mee.
Ik ben een aantal jaar niet meer naar je graf gegaan. Ik had het gevoel dat ik iets afsloot met jou.
Ik weet dat je dat niet erg vindt.
Dat de wond blijft realiseerde ik me met een klap toen je broer kanker kreeg, vocht en overleed.
De verwarring , niet kunnen omgaan met de pijn, ineens weer het kleine meisje en niet de volwassen vrouw, de schuldgevoelens en schaamte over al die dingen, ik zat weer midden in die storm.
Daarna het verdriet over dat wat nooit heeft mogen zijn en wéér niet heeft mogen zijn.
Dit keer is het echter mijn verantwoordelijkheid, of ik nu hiermee leer omgaan of niet.
Ik aanvaard het nu ook, zonder welke ambitie of ontkenning dan ook.
Soms blijft een wond nu eenmaal een wond. En dat is dat.

Ik vreesde dat ik nooit meer van de doodsangst af zou komen. Maar hij neemt af…
Hij vermindert door vertrouwen in de toekomst, vertrouwen dat ik het zal overleven. Er waren tijden dat ik niet in slaap durfde vallen uit angst dat ik niet meer wakker zou worden. Ik ervoer mijn lichaam niet meer als verlengstuk van mijzelf, maar een kwetsbaar vehikel dat het zomaar kon begeven. Ik voelde elke vezel van mijn lichaam en was bang dat ze me ontglipte.
De dood wordt zo concreet : Ik kan écht doodgaan! Ik? Dood??
Ja, dus.
Dat zette de wereld op zijn kop. Wat is leven dan? Wat is dat waard? Waarom zou je? Wat is het verschil? Voor het eerst vond ik levensvragen totaal niet comfortabel voelen..
Gelukkig had en heb ik een reden om te leven, mijn dochter. Ik weet dat ik me er zo makkelijk vanaf maakte, en het hield dus ook geen stand.
Ik weet niet wat het verschil is tussen leven en dood, en waarom ik leef, waarom er überhaupt geleefd wordt. Ik weet ook niet wat het leven waard is. Ik weet ook niet wat leven is, en wat dood is.
Ik kan alleen maar afgaan op mijn gevoel en mijn gevoel zegt me dat het leven heel kostbaar is en dat ik het moet leven. Dat alle leven kostbaar is omdat het leven is. En waarom? Die vraag stel ik me niet meer. Misschien is leven de enige staat van zijn waarin emoties kunnen worden gevormd net zoals kernfusie de enige staat van zijn is waarin zwaardere elementen kunnen worden gevormd, zoals in sterren. Wist je dat ons aardse leven van sterrenstof is gemaakt, mama? Mooi hè?

En dan als laatste, heel pijnlijke besef: Als het niet anders kan, dan kan J. ook zonder mij.
Het leven, wat het dan ook is, is veel groter dan verlies en pijn en eenzaamheid. Het is aan haar en degenen die haar lief zijn en daar zijn er gelukkig wel een paar van.
Bovendien, ik ben tegen wil en dank een voorbeeld: ik verloor als klein kind mijn moeder en ik ben oké, voor haar zelfs heel oké. Dus mijn lot als kind is niet alleen maar negatief, het is wederkerig.
Mama, jij bent doodgegaan en liet mij achter. Maar ik leid nu mijn eigen leven en ik houd nog steeds van je, al heb ik je nauwelijks gekend. De liefde is de enige remedie tegen de dood.
Mijn liefde en jouw liefde overstijgen de dood.
Mocht ik doodgaan, ben ik voor haar mijn eigen voorbeeld geweest. Wonderlijk!
Ik laat de angst steeds meer los, de kramp wordt eindelijk minder, het verzet lost op.
Ik denk aan jou zonder verdriet, ik kijk naar mijn dochter zonder angst.
Ik weet niet wat het leven is, maar het is goed.
Ik ga weer leven, ik heb het waarlijk overleefd.
Heb ik dus ook wel hard voor gewerkt. Is ook leven. Is oké.

In liefde, je dochter Babette












[ terug... ]